powstanie stanów zjednoczonych

GŁÓWNA     KSIĘGA GOŚCI     AUTORKA     LINKI     KONTAKT     ARCHIWUM     MAPA STRONY

ustaw jako stronę startową        dodaj do ulubionych
PR google pagerank

.:: PREHISTORIA ::.
Typy form ludzkich
Człowiek rozumny

.:: STAROŻYTNOŚĆ ::.
Mezopotamia
Państwo asyryjskie
Egipt darem Nilu
W dolinie Indusu
Państwo Środka
Palestyna
Antyczna Grecja
Starożytny Rzym

.:: ŚREDNIOWIECZE ::.
Arabowie
Państwa europejskie
Dynastia Piastów
Wyprawy krzyżowe
Niewola awiniońska
Schizmy w Kościele

.:: NOWOŻYTNOŚĆ ::.
Szlachta polska
Jagiellonowie
Wojny Polski XVI-XVII
Królowie elekcyjni
Rozbiory
---------------------------
Carowie Rosji
Odkrycia geograficzne
Reformacja
Torquemada
Niccolo Machiavelli
Wojna 30-letnia
Wojna Północna
Wojna siedmioletnia
Niepodległość USA
Rewolucja Francuska

POWSTANIE STANÓW ZJEDNOCZONYCH AMERYKI PÓŁNOCNEJ

W 1492 roku Krzysztof Kolumb chcąc odkryć morską drogę do Indii dotarł na wybrzeże nowego, nieznanego dotąd na Starym Kontynencie lądu. Przez następne wieki Francja, Hiszpania i Anglia będą walczyć ze sobą o panowanie na nowych terytoriach, co doprowadzi do powstania nowego państwa - Stanów Zjednoczonych. Ale zanim do tego dojdzie, zdarzy się kilka dość znaczących dla historii wydarzeń...

Pierwsza ekspedycja, która dotarła na do Nowego Świata po Kolumbie była dowodzona przez Włocha, Giovanni Caboto w służbie króla Anglii.

W latach późniejszych do południowych i zachodnich wybrzeży dotarli Hiszpanie, którzy w 1565 roku założyli pierwsze miasto Ameryki - San Augustino (Saint Augustine) na Florydzie. Natomiast północną częścią kontynentu zajęli się Francuzi. Regularne zasiedlanie krainy wokół Zatoki Św. Wawrzyńca rozpoczęto na początku XVII wieku. W 1608 roku utworzyli oni osadę Quebec u ujścia rzeki Św. Wawrzyńca. Z kolei nad rzekę Hudson przybyli Holendrzy, którzy zajęli tamtejsze ziemie nazywając je Nowymi Niderlandami. W 1625 roku na miejscu dzisiejszego Manhattanu założyli osiedle nazwane Nowym Amsterdamem.

Kluczowym momentem w dziejach podboju Ameryki było przybycie na samym początku XVII wieku floty brytyjskiej i zajęcie przez nią pasma lądu pomiędzy brzegiem Atlantyku a Appalachami zakładając m.in. osadę Jamestown w Wirginii (1607 rok). Ważną rolę w koloniach angielskich odegrali członkowie radykalnych protestanckich sekt religijnych (purytanie), w duchu których ludność cywilna zaczęła atakować wszystkich tych, którzy zagrażali koloniom. Na początku odczuli to boleśnie Indianie - rdzenni mieszkańcy Ameryki, którzy szybko stali się niewolnikami swoich angielskich panów.

Głównymi powodami, dla których ludność z macierzy tak chętnie przybywała do kolonii była przede wszystkim szansa na poprawę warunków bytowych oraz nasilające się prześladowania religijne i polityczne w Anglii. Wielu także przyciągała swoboda polityczna jaka tam panowała oraz coraz szybciej rozwijająca się demokracja.

W połowie XVIII wieku w Ameryce istniało 13 kolonii angielskich (Nowy Jork, Georgia, Karolina Pd, Karolina Pn, Wirginia, New Hampshire, Rhode Island, Connecticut, Daleware, Maryland, Pensylwania, Vermont, Massachusetts). Przeważała w nich ludność biała (Anglicy, Francuzi, Irlandczycy, Szkoci, Polacy, Szwedzi, Duńczycy, Żydzi), która w przeciwieństwie do czarnych miała wolność osobistą, ale była ekonomicznie uzależniona od macierzy, gdzie traktowali ich jak ludność II kategorii. Poza tym w koloniach angielskich nastąpił wyraźny podział na dwie części: północną i południową. W północnej części dominowała niewielka własność rolna (farmy), natomiast na południu rozwijały się wielkie plantacje, w których główną siłą roboczą byli murzyni. W koloniach angielskich rządzili z ramienia macierzy gubernatorowie, ale istniały także samorządy lokalne i organy przedstawicielskie.

Polityka zagraniczna kolonii była teoretycznie w rękach władcy angielskiego (w latach 1760-1811 na tronie Anglii zasiadał Jerzy III z dynastii hanowerskiej), ale w praktyce kolonie często występowały zbrojnie same przeciwko jakiemuś krajowi, co nie pozostawało obojętne macierzy. Tak właśnie konflikt między Georgią a hiszpańską Florydą wpędził Anglię w wojnę z Hiszpanią (1739 rok), a walki Wirginii z francuską Kanadą w 1754 roku przyczynił się do wybuchu wojny siedmioletniej (1756-63). Na początku Brytyjczycy mieli znaczną przewagę nad mało liczebną armią francuską, ale sytuacja ta zmieniła się, gdy do tych drugich dołączyli tubylcy, którzy żyli w zgodzie z Francuzami. Mimo pomocy Indian, Francja poniosła znaczną klęskę w wojnie z Anglią i zmuszona była do oddania jej Kanady na mocy traktatu paryskiego z 1763 roku. Wojna ta przede wszystkim wykazała różnicę między interesami kolonii a macierzy. Wkrótce, mimo początkowych sprzeciwów, Benjamin Franklin utworzył z oddzielnych kolonii angielskich federację.

Główny konflikt pomiędzy Wielką Brytanią a jej koloniami polegał na próbach podporządkowania sobie kolonii macierzy. W tym celu chciano zdobyć monopol na handel z koloniami i naniesiono na nie wiele opłat, m.in. opłatę stemplową od druków i aktów prawnych oraz opłatę celną, którą po burzliwych protestach częściowo zniesiono, Bostońskie Picie Herbatyzostawiając jednak duży podatek od herbaty. To właśnie ta "ustawa o herbacie" ("Tea Act") przyczyniła się do buntu, który wybuchł w Bostonie 16 grudnia 1773 roku, kiedy to przebrani za Indian koloniści wtargnęli na pokład statku z transportem owego trunku i zatopili ładunek o znaczącej wartości ("Boston Tea Party"). W odwecie Wielka Brytania uchwaliła pięć ustaw (1-zamknięto port w Bostonie, 2-aresztowanych uczestników zajścia przekazano sądom brytyjskim, 3-zawieszono instytucje samorządowe, 4-w kolonii rozmieszczono żołnierzy brytyjskich), z czego ostatnia głosiła przyłączenie do Kanady terytoriów położonych na zachód od Appalachów, co zamknęło ziemie "Dzikiego Zachodu" przed napływającą tam ludnością. Był to poważny błąd Anglików, gdyż właśnie ten ruch Brytyjczyków spowodował całkowite zjednoczenie się kolonii brytyjskich. W odpowiedzi Amerykanie zwołali w czerwcu 1774 roku w Filadelfii Kongres Kontynentalny, w skład którego wchodzili przedstawiciele każdego ze stanów oprócz Georgii. Kongres ogłosił bojkot towarów angielskich i powołał milicję obywatelską.

Wojna o niepodległość stanów (odtąd na kolonie mówiono "stany") zjednoczonych rozpoczęła się w kwietniu 1775 roku, kiedy to doszło do pierwszych walk zbrojnych między milicją kolonialną a oddziałami wojsk brytyjskich pod Lexington w New Hampshire. Na dowodzącego armią kolonistów wybrano podczas zwołanych po raz drugi obrad Kongresu Kontynentalnego w maju 1775 roku, Georga Washingtona (Jerzego Waszyngtona). Tematami przewodnimi Kongresu było przed wszystkim doprowadzenie do szczęśliwego końca wojny amerykańsko-angielskiej oraz chęć zjednoczenia stanów w jedno państwo. W 1776 roku Thomas Paine, Anglik przebywając od dwóch lat w koloniach, rozpowszechnił swoje broszury z typowymi hasłami ideologicznymi ówczesnej Ameryki: wykazywał, że Amerykanie mają także prawa do wolności, a Nowy Świat uznał za doskonały azyl, z kolei reakcję Anglików nazwał próbą obławy na wolność, jaką urządzono dookoła kuli ziemskiej.

W styczniu 1776 roku stan Massachusetts ogłosi uchwałę o niepodległości, do której wkrótce przyłączyła się Południowa Karolina i Wirginia, Deklaracja Niepodległościa za nimi reszta stanów. Projekt "Deklaracji Niepodległości" opracowywał wybitny prawnik z Wirginii, Thomas Jefferson przy pomocy Johna Adamsa i Benjamina Franklina. Deklaracja głosiła, że w skutek tyranizacji popełnionej przez Jerzego III na ludności amerykańskiej, utracił on władzę nad swoimi koloniami w Ameryce, a tym samym zostało utworzone nowe państwo: Stany Zjednoczone Ameryki Północnej z ustrojem republikańsko-demokratycznym. Na początku zawierała także uchwałę o zniesieniu niewolnictwa i handlu ludźmi, ale reprezentanci Karoliny Południowej i Georgii doprowadzili do wycofania jej z oficjalnego tekstu Deklaracji, co zresztą przyczyniło się do ciągu wojen między północną a południową częścią Stanów Zjednoczonych w następnym stuleciu. "Deklarację Niepodległości Stanów Zjednoczonych" uchwalono (przy jednym głosie sprzeciwu) na obradach Kongresu w budynku Independence Hall w Filadelfii 4 lipca 1776 roku. Stała się ona podstawą do późniejszych konstytucji Stanów Zjednoczonych - pierwszego tego typu aktu prawnego na świecie.

We wrześniu 1776 roku Kongres ogłosił pobór do regularnej armii amerykańskiej, a w grudniu na jej czele postawił Jerzego Waszyngtona, który zaprowadził w niej ściśle pruski dryl. Wykorzystywał także napływających z Europy ochotników, wśród których najbardziej odznaczyli się: Niemiec baron von Steuben, Polacy: Tadeusz Kościuszko i Kazimierz Puławski oraz Francuzi: baron de Kalb i markiz Marie Joseph La Fayette.

Do wojny o niepodległość Ameryki przyłączyła się także Francja. Miał to być odwet na Anglikach, którzy pokonali ich w wojnie siedmioletniej (1756-63). Przeszkodami był między innymi opłakany stan finansowy kraju i obawy co do militarnych szans powstania. Na ostateczną decyzję Francuzów wpłynęło zwycięstwo Amerykanów pod Saratogą 17 października 1777 roku oraz przyjazd do Francji wysłannika Kongresu - Benjamina Franklina, który uzyskał oficjalne poparcie od Francji oraz korzystny traktat handlowy i sojuszniczy (6 lutego 1778 roku). Poza tym na rękę Amerykanom był fakt, że kraj Ludwika XVI nie żądał żadnych ziem (nawet utraconej wcześniej Kanady), chodziło im tylko o zemstę na Anglikach. Napotkane trudności w walce z oddziałami wojsk amerykańskich, Anglia próbowała pokonać ich poprzez blokadę ekonomiczna Stanów Zjednoczonych, co jednakże nie spodobało się państwom neutralnych w wojnie, a prowadzącymi znakomite interesy na dostawach wojskowych dla Ameryki. Zawiązały one Ligę Zbrojnej Neutralności i osiem krajów (Dania, Szwecja, Holandia, państwa Włoskie, Portugalia, Rosja, Austria i Prusy) wystąpiło militarnie przeciwko osamotnionej Anglii. Wielka Brytania zaczęła atakować okręty holenderskie pokonując je i zagarniając holenderskie terytorium Karaibów, a następnie wszczęła wojnę z flotą francuską w okolicach półwyspu Dekan. Wkrótce walki te przeistoczy się w wielką wojnę morsko-kolonialną.

Zaangażowanie Anglii w inne konflikty militarne było na rękę Amerykanom, którzy uwolnili się od blokady portowej i zbudowali własną flotę wojenną. Pokonali przy pomocy wojsk francuskich główne siły armii brytyjskiej. I tak wojna o niepodległość zbliżała się ku pomyślnemu końcowi. 3 września 1783 roku Stany Zjednoczone uzyskały swoją suwerenność oraz otrzymały od Wielkiej Brytanii tereny na południe od Wielkich Jezior i na wschód od Missisipi. O ile dla Ameryki wojna miała pozytywne skutki, o tyle Francja zakończyła ją z zrujnowanym budżetem i ludem, który coraz częściej zaczął publicznie prezentować swoje rewolucyjne poglądy.

Kłopoty Ameryki nie skończyły się jednak z chwilą zawieszenia broni. Pojawiły się raptem nowe problemy gospodarcze i polityczne. Trzynaście stanów, które przez tyle lat tak zacięcie dążyły do zjednoczenia, prowadziły własne odrębne polityki finansowe i celne, miały osobne konstytucje. Rozpoczęły się także walki wewnętrzne o podzielenie nowych ziem. W końcu w 1781 roku Kongres zarządził, że nowo zdobyte tereny zostaną własnością ogólnokrajową, a władze nad nimi będzie sprawował właśnie Kongres. Po czterech latach zaczęto sprzedawać je po 1 dolarze za akr, z tym że odkupywane obszary nie mogły mieć mniejszej powierzchni niż 640 akrów, co zablokowało dziką kolonizację, tzw. skwaterstwo, które wkrótce mogłoby rozdrobnić te ziemie na drobne farmy i posiadłości. Decydujący głos o losach terenów między Appalachami a Missisipi miała ustawa z 1787 roku, która podzieliła je po prostu na kolejne stany Ameryki. Uchwalono wówczas również, że własne władze mogą posiadać tylko te stany, w których liczba ludności przekracza 60 tys. Mniejsze znajdowały się pod opieką Kongresu. W niepodległych Stanach Zjednoczonych w sprawach ustroju politycznego górowali federaliści, a naród, przynajmniej teoretycznie, stał się bardziej tolerancyjny - zniesiono podziały ze względu na pochodzenie, rasę czy wyznawaną religię. Podkreślam: teoretycznie.

Wkrótce zaczęto rozważać nad przyszłością Stanów. W tej kwestii wyodrębniły się dwie grupy. Pierwsza - farmerzy, dążyli do tego, by utrzymać swoją suwerenność, również w sprawach finansowych. Druga, w skład której wchodzili bankierzy, chciała utworzenia silnej federalnej władzy wykonawczej i jednolitego systemu finansowego. Kolejny czynnik, jaki podzielił przedstawicieli obu grup, była to "szalejąca" inflacja, dzięki której farmerzy za marne grosze spłacali swoje długi, a przedsiębiorstwa bankowo-kredytowe upadały, przez co zahamował się rozwój gospodarczy kraju. Stłumione jesienią 1786 roku powstania farmerów zaalarmowały władze amerykańskie, że niezbędne są natychmiastowe reformy prawa. Właśnie w tym celu w maju 1787 roku w Filadelfii zebrała się Federalna Konwencja Konstytucyjna, żeby opracować tekst konstytucji. Za jej głównych autorów podaje się obok Jerzego Waszyngtona także Jamesa Madisona i Alexandra Hamiltona, którzy przez cztery miesiące próbowali stworzyć pierwszy taki dokument w historii ludzkości. Naturalnie zaraz zaczęły się spory pomiędzy interesami Północy a Południa. Północ domagała się zniesienia niewolnictwa oraz utworzenia federalnych taryf celnych chroniących handel ojczysty. Południe dla odmiany chciało utrzymać handel niewolnikami i liberalizm celny. Próbując osiągnąć jak najlepszy kompromis, autorzy konstytucji skończyli prace nad Konstytucją Stanów Zjednoczonych jeszcze w 1787 roku. Jej tekst do ratyfikacji pokazali w następnym roku poszczególnym stanom uzyskując mniejsza lub większą aprobatę. W 1789 roku odbyły się pierwsze wyboru prezydenckie, których niekwestionowanym zwycięzcą został Jerzy Waszyngton - pierwszy prezydent USA.


.:: XIX WIEK ::.
Napoleon
Księstwo Warszawskie
Kongres Wiedeński
Powstania narodowe

.:: XX WIEK ::.
Grigorij Rasputin
I wojna światowa
Eva Peron
Dwudziestolecie
III Rzesza
II wojna światowa
PRL

.:: SZTUKA ::.
Renesans
Barok
Dwudziestolecie

.:: VARIA ::.
Wstęp do historii
Słowiniczek pojęć
Postacie historyczne
Źródła historyczne
Unie Polski i Litwy
Historia demokracji
Ateizm

.:: DODATKI ::.
Testy z historii
Mapy historyczne
Krzyżówki
Olimpiady
Matura z historii
Cytaty
Dokumenty
Ściągi
Dynastie
Pieśni historyczne
Kalendaria

.:: STATYSTYKI ::.
Profesjonalne bezpłatne statystyki www
Copyright by LUKA © All rights reserved