Nie jest to religia. Ateizm stanowi jej przeciwieństwo. Oznacza niewiarę w Boga (z greckiego "a" jako prefiks przeczący i "theos" czyli Bóg). Uważa jego istnienie za zwyczajny wymysł człowieka. W sensie teologicznym oznacza on zerwanie więzi z Bogiem i cofnięcie aktu zaufania wobec Niego. W religioznawstwie i socjologii tłumaczy się go jako zanik praktyk religijnych połączony z desakralizacją ludzkiego życia.

Wyodrębniono trzy główne powody, dla których ludzie przechodzą na ateizm. Należy do nich przyczyna:
» filozoficzna - człowieka przejmuje koncepcję epistemologiczną, ontologiczną, antropologiczną
» psychiczna - gdy człowiek nie rozumie istnienia zła, cierpienia i nieszczęść na świecie; gdy zaczyna nam się przekształcać obraz Boga widzianego w dzieciństwie w tego, jakim go postrzegamy w starszych latach; bagaż doświadczeń życiowych, wiele cierpienia i bólu także spowodowane jest niewiarą w Boga; często w okresie młodzieńczym jest on przejawem buntu nastolatków
» etyczno-pragmatyczna - przechodzimy na ateizm wówczas, gdy nasza praca lub sposób życia odbiega od norm i nakazów religijnych; często wiąże się z przesadnym przywiązaniem się do bogactwa czy rozwiązłego życia.

Ludzie początku dwudziestego pierwszego wieku często wybierają ateizm ze względu na coraz to gorszą opinią o duchownych, powiększającymi się skandalami z ich udziałem. Kościół zaczyna coraz więcej wymagać od swoich wiernych (w niektórych szkołach ocena z religii liczona jest do średniej, młodzież przystępująca do komunii czy bierzmowania musi uczęszczać na bardzo wiele nabożeństw, co często koliguje z jej codziennym planem zajęć). Poza tym jesteśmy teraz bardziej zapracowani, zaganiani, nie zważamy na sprawy duchowe, uznając je za błahe i niepotrzebne.

Przedstawiciele

Ateizm zapoczątkowali już starożytni. Epikur, który uważał za największe dobro brak cierpienia, przyjemność duchową i intelektualną, odrzucił możliwość ingerencji Boga w sprawy ludzkie. Z kolei Lukrecjusz należał do zwolenników autonomicznego materializmu, którzy uważani byli za heretyków. Ateizm stał się powszechny najbardziej w XVII i XVIII wieku - czasach oświecenia, które głosiły wyższość rozumu i rozsądku (racjonalizm) nad dogmaty religijne. Głosiły, że Bóg to tylko wymysł ludzkiej wyobraźni, niepotrzebnej do egzystencji ludzi. Wśród przedstawicieli oświeconego ateizmu warto wymienić:
» Pierre'a Bayle, prekursora filozofii francuskiego oświecenia i teologii liberalnej
» Juliena La Mettrie, francuskiego lekarza i filozofa, przedstawiciela materializmu mechanistycznego, dowodził on materialności duszy oraz stworzył koncepcję człowieka jako ożywionej maszyny
» Jeana Mesliera, przedstawiciela komunizmu utopijnego
» Paula d'Holbacha, francuskiego myśliciela oświeceniowego, zwolennika materializmu i ateizmu, autora filozoficznej koncepcji przyrody jako podległej zasadzie determinizmu i celowości, był współtwórcą Wielkiej Encyklopedii Francuskiej

Wielu przywódców, w tym także Napoleon głosił hasła antykościelne. W swoim Kodeksie Cywilny oddzielił Kościół od państwa, przez co uważany był za bezbożnika w wielu krajach Europy. W XIX wieku poglądy antyduchowe upowszechnił Ludwig Feuerbach - niemiecki filozof, teoretyk ateizmu, twórca koncepcji antropologizmu i alienacji religii, także materialistyczny krytyk filozofii Hegla (głosił teorię rzeczywistości, wg której jest ona procesem rozwoju ducha przez powstawanie i znoszenie przeciwieństw), który zainspirował działania Fryderyka Engelsa i Karola Marksa.

Ateistyczny charakter miały także filozofie
» Friedricha Nietzsche - przedstawiciela immoralizmu i irracjonalizmu, głosił koncepcję "woli mocy", przewartościowanie obowiązujących wartości i elitaryzm w aksjologii (nauka o wartościach). Jego poglądy zwulgaryzowała ideologia hitlerowskich nazistów..
» Sigmunda Freuda, który zajmował się wyjaśnianiem poprzez symbolikę snów człowieka. Jego teoria snów stanowi do dziś dnia cześć systemu teoretycznej psychoanalizy.

Słowniczek

Aksjologia - nauka o wartościach
Alienacja - wyobcowanie, wyodrębnienie
Antropologia - rozważania dotyczące istoty, natury człowieka
Determinacja - najprościej mówiąc: uparte dążenie do wyznaczonych jasno celów
Epistemologia - teoria wiedzy naukowej
Immoralizm - stanowisko filozoficzne uważające za podstawę wszelkich ocen jedynie kryteria pozamoralne
Irracjonalizm - przeciwny racjonalizmowi
Marksizm - stworzony przez Marksa system poglądów filozoficznych, ekonomicznych i społeczno-politycznych, zorientowany przez proletariat na rewolucyjne zmienianie społeczeństwa komunistycznego.
Materializm - głównym jego założenie opiera się na materialnej budowie świata jako jedynym tworzywie bytu.
Ontologia - rozważania filozoficzne, teoria bytu
Racjonalizm - kierunek filozoficzny przypisywany dobie oświecenia, który stawia rozsądek, rozum oraz naukę nad uczucia i dogmaty.