Dane personalne

Fryderyk August urodził się 12 maja 1670 roku. Był synem Jana Jerzego III, elektora saskiego i Anny Zofii z duńskiej rodziny królewskiej. Był żonaty z Krystyną Eberhardyną, jednak w większości życia pozostawali w separacji. Miał mnóstwo kochanek. Plotkarze naliczyli mu 365 dzieci. Na pewno miał jednego syna - Fryderyka Augusta, późniejszego króla Polski.

Z wyglądu przypominał atletę. Swój przydomek zawdzięcza niebywałej sile: bez trudu łamał sztućce, podkowy, a nawet żelazo. Interesował się astrologią i alchemią. Przy okazji licznych eksperymentów odkrył nawet tajniki produkcji porcelany. W Miśni powstała manufaktura, której wyroby znane były na całą Europę. Podobno śnił o złocie i władzy. To drugie spełniło mu się aż nadto. W 1694 roku został elektorem saskim, a w latach 1697-1706 i 1709-33 był królem Polski. Uwielbiał także bale, maskarady i przedstawienia teatralne. Wraz ze swoją liczną "świtą" tęgo ucztował i popijał. Zmarł 2 lutego 1733 roku.

Wybór Sasa

Bezkrólewie po śmierci Jana III Sobieskiego trwało bardzo długo, bo przeszło rok. W tym czasie miano zadecydować, kto obejmie tron Polski po zmarłym monarsze. Było trzech głównych kandydatów: Jakub Sobieski, syn Jana III, Franciszek Conti, książę francuski oraz Fryderyk August, elektor saski. Najwięcej kapitału do przekupienia wielkich magnatów, od których swoje decyzje uzależniali szlachcice, miał jednak władca z Saksonii.

Dnia 27 czerwca 1697 roku zasiadł on na tronie jako August II zwany Mocnym. Połączył tym samym dwa kraje: silną gospodarczą i znacznie bardziej "poukładaną" Saksonię i chwiejącą się Rzeczpospolitą, w której władca miał tak naprawdę bardzo mało do powiedzenia. Ten władca z dynastii Wettinów rozpoczął trwającą ponad pół wieku unię polsko-saską, która co najważniejsze była unią personalną.

Dlaczego zatem Fryderyk August zdecydował się władać takim krajem, kiedy dzierżył już tytuł panującego w państwie o dużo większych możliwościach i gdzie miał dużo większą władzę? Głównym powodem, dla którego elektor saski objął tron Polski było dążenie do wprowadzenia w państwie rządów absolutnych. Jego wzorem był Ludwik XIV i jego absolutna Francja. Marzył także o koronie cesarskiej Rzeszy Niemieckiej. Cóż, rzeczywistość jednak bardzo rozczarowała...

Sprawa turecka

Za panowania Augusta II mamy także uregulowanie sprawy tureckiej. Będąc z Turkami od prawie osiemdziesięciu lat w stanie wojny, August II doprowadził wreszcie do trwałego "wieczystego pokoju". Podpisano go w Karłowicach w 1699 roku. Pokój ten przywracał Polsce ziemie utracone w 1672 roku (czyli Bracławszczyznę, Podole i województwo kijowskie). Był to niewątpliwie jeden z nielicznych sukcesów Augusta.

Wojna północna

Szerzej całość działań zbrojnych w czasie Wielkiej Wojny Północnej omówiłam w artykule "wojna północna", jednak teraz chciałabym się głównie skupić na problemie polskim i na sprawie detronizacji Augusta.

Rzeczpospolita oficjalnie nie przystąpiła do wojny północnej. Do Ligi Północnej wszedł August II, ale jako elektor saski, a nie monarcha polski. Dlatego też tak krytycznie ocenia się walki zbrojne i pokój w Nystad, który był korzystny dla wszystkich koalicjantów, oprócz Augusta.

Kiedy wybucha wojna i Karola XII, ten kilkunastoletni wówczas wódz, zdołał zająć Warszawę, w kraju szlachta podniosła głosy swojego świętego oburzenia. Poza tym wielką rolę odegrał tutaj także władca szwedzki, który niejako zmuszał szlachtę do podjęcia radykalnych kroków. W 1704 roku część magnatów i szlachty zdetronizowała władcę saskiego, a na króla wybrała Stanisława Leszczyńskiego, wojewodę poznańskiego. W kraju wybuchła wówczas wojna domowa, gdyż Leszczyński nie zdołał zdobyć poparcia całej szlachty i większość mimo wszystko pozostała przy Sasie. W 1706 roku, już po zajęciu Saksonii, Karol XII widząc, co się dzieje w Polsce, zmusił samego Augusta do abdykacji, co też i uczynił. Przez pewien czas Leszczyński był jedynym władcą, co się jednak szybko zmieniło. Już rok 1709 i wielkie zwycięstwo oręża rosyjskiego pod Połtawą sprawiło, że zaprzyjaźniony z Piotrem I Wielkim, August powrócił na tron Polski, na którym już pozostał aż do swojej śmierci w 1733 roku.

Państwo Augusta II Mocnego

Zaangażowanie Rosji w wewnętrzne sprawy Rzeczpospolitej przyniosło jednak opłakane skutki. W 1715 roku przeciwko władcy zawiązała się konfederacja w Tarnogrodzie. Szlachta próbowała niedopuścić do poczynań Augusta, który próbował za wszelką cenę wprowadzić zmiany ustrojowe i reformy w państwie, starając się spełniać swój sen o władcy absolutnym. Szlachta w końcu zwróciła się do cara Piotra I, aby ten został mediatorem w tym konflikcie. Pod groźbą użycia wojsk rosyjskich, które wówczas wkroczyły w granice Rzeczpospolitej, podpisany został w listopadzie 1716 roku traktat warszawski. To właśnie jego postanowienia uchwalił sejm, który przeszedł do historii jako "sejm niemy" (obrady w styczniu 1717 roku). A do tych postanowień zalicza się:
» utrzymanie jedynie unii personalnej pomiędzy Polską a Saksonią
» przy królu miała pozostać co najwyżej 1200-osobowa gwardia saska
» ustalono stałe podatki z dóbr szlacheckich (podymne dla Litwy i pogłówne dla Korony), duchownych i królewskich
» stan żołnierzy polskich miał wynosić 24 tysiące

To był jeden z dziesięciu sejmów, którego nie zerwano w czasie panowania Augusta. Jednak oligarchia magnacka osiągnęła swoje apogeum dopiero w trakcie rządów jego syna, Augusta III Sasa.

Na dodatek w latach 1706-13 wybuchła w Rzeczpospolitej zaraza, która pochłonęła wiele ludzkich istnień, co także przyczyniło się do osłabienia naszego kraju. Do tego doszedł również nieurodzaj po wojnie północnej, co wywołało fale głodu w państwie. W wyniku klęsk i wojen ludność Rzeczpospolitej zmalała o 25 %.

Aby usprawnić gospodarkę swojego państwa August wprowadził niektóre rozwiązania zaczerpnięte z Niemiec. Były to: przesiedlenia ludności oraz sprowadzanie ludzi z innych państw - głównie z Niemiec. Ożywił także trakty handlowe przebiegające przez Międzyrzecz, Gubin, Leszno i Wschowę. W roku 1722 zawarł umowę handlową z Austrią. Poza tym wprowadził także Komisję Skarbową, zwaną potocznie kamerą. Jej głównym zadaniem było ściąganie podatków i inwestowanie zdobytych pieniędzy.

Sprawa następstwa tronu

Pod koniec swojego życia głównym celem Augusta II było zapewnienie swojemu synowi, Fryderykowi Augustowi tronu polskiego, gdyż saski był dziedziczny. W tej sprawie zawarł pakty porozumiewawcze z Austrią i Anglią. W odpowiedzi na to Piotr I, car Rosji wraz z królem pruskim Fryderykiem I podpisali w 1720 roku układ w Poczdamie. Strony zobowiązały się zachować liberum veto i wolnej elekcji w Polsce, stając się gwarantem podstawowych zasad ustrojowych Rzeczpospolitej.