My, Rady Koronne duchowne i świeckie, i rycerstwo wszystko, i stany insze jednej a nierozdzielnej Rzeczypospolitej z Wielkiej i Małej Polski, Wielkiego Księstwa Litewskiego, Kijowa, Wołynia, Podlasia, z Ziemie Ruskiej, Pomorskiej, Żmudzkiej, Inflanckiej i miasta koronne.
Odnajmujemy wszystkim wobec komu należy ad perpeuam rei memoriam1, iż pod tym niebezpiecznym czasem, bez króla pana zwierzchniego mieszkając, staraliśmy się o to wszyscy pilnie na zjeździe warszawskim, jako byśmy przykładem przodków swych sami między sobą pokój, sprawiedliwość, porządek i obronę Rzeczypospolitej zatrzymać i zachować mogli. Przetoż statecznym, jednostajnym zezwoleniem i świętym przyrzeczeniem sobie to wszyscy spólnie, imieniem wszystkiej Rzeczypospolitej, obiecujemy i obowiązujemy się pod wiarą, poczciwością i sumieniem naszym. Naprzód żadnego rozerwania między sobą nie czynić, ani dysmembracyej żadnej dopuścić jako w jednej, nierozdzielnej Rzeczypospolitej, ani jedna część bez drugiej pana sobie obierać ani factione privata2 z inszym narabiać. Ale podług miejsca i czasu tu naznaczonego zjechać się do gromady koronnej i spólnie a spokojnie ten act electionis3 podług wolej Bożej do skutku słusznego przywieść. A inaczej na żadnego pana
nie pozwalać, jedno z takową pewną a mianowitą umową: iż nam pierwej prawa wszystkie, przywileje i wolności nasze, które są i które mu podamy post electionem4, poprzysiąc ma. A mianowicie to poprzysiąc: pokój pospolity między rozerwanymi i różnymi ludźmi w wierze i w nabożeństwie zachowywać i nas za granicę koronną nigdy nie ciągnąć (...) ani ruszenia pospolitego bez uchwały sejmowej czynić. (...)
A iż w Rzeczypospolitej naszej jest dissidium5 niemałe in causa religionis christianae6, zabiegając temu, aby się z tej przyczyny między ludźmi saeditio7 jaka szkodliwa nie wszczęła, którą po inszych królestwach jaśnie widzimy, obiecujemy to sobie spólnie pro nobis et successoribus nostris in perpetuum sub vinculo iuramenti, fide honore et conscientis nostris8, iż którzy jesteśmy dissidentes de religione9 pokój między sobą zachować, a dla różnej wiary i odmiany w kościele krwie nie przelewać ani się penować confiscatione bonorum10 poczciwością, carceribus et exilio11 i zwierzchności żadnej ani urzędowi do takowego progressu żadnym sposobem nie pomagać i owszem, gdzie by ją kto przelewać chciał, ex ista causa12 zastawiać się o to wszyscy będziemy powinni, choćby też za pretekstem dekretu, albo za postępkiem jakim sądowym, kto to czynić chciał.
Wszakże przez tę konfederację naszę zwierzchności żadnej panów nad poddanymi ich, tak panów duchownych, jako i świeckich nie derogujemy i posłuszeństwa żadnego poddanych przeciwko panom ich nie psujemy i owszem, jeśliby takowa licentia13 gdzie była sub praetextu religionis14, tedy jako zawsze było, będzie wolno i teraz każdemu panu poddanego swego nieposłusznego tam in spiritu quam in saecularibus15 podług rozumienia swego karać.
1ad perpeuam rei memoriam - na wieczną tej rzeczy pamiątkę
2factione privata - stronnictwami prywatnymi
3act electionis - sparwę obierania pana
4post electionem - po obraniu
5dissidium - różność
6in causa religionis christianae - w sprawie religii chrześcijańskiej
7saeditio - bunt
8pro nobis et successoribus nostris in perpetuum sub vinculo iuramenti, fide honore et conscientis nostris - za nas i potomków naszych na wieczne czasy pod obowiązkiem przysięgi, wiarą, uczciwością, honorem i sumieniem naszym
9dissidentes de religione - rozróżnieni w wierze
10confiscatione bonorum - karać konfiskatą dóbr
11carceribus et exilio - więzieniami i wygnaniem
12ex ista causa - z tej przyczyny
13licentia - samowola
14sub praetextu religionis - pod pozorem religii
15in spiritu quam in saecularibus - tak w duchownych, jak i w ściwckich
POWRÓT
|