Wojny religijne w Niemczech

Po wystąpieniu Marcina Lutra w 1517 roku, które rozpoczęło Reformację, nastąpiły wojny religijne w państwach Rzeszy Niemieckiej. Doprowadziło to do powstania rycerskiego pod wodzą von Sickingena w latach 1522-23 oraz do wojny chłopskiej w 1525 roku, która znacznie pogorszyła sytuację chłopów w Rzeszy. W skutek tych wojen protestanci, pokonani przez katolików, zostali zmuszeni do kompromisu. Jednakże ich późniejsze wystąpienia spowodowały w rezultacie podpisania pokoju w Augsburgu w 1555 roku, dzięki czemu religia luterańska stałą się równoważna do katolickiej. Walki ze zwolennikami Reformacji toczył także cesarz Rudolf II, który na początku XVII wieku doprowadził do powstania dwóch przeciwnych ugrupowań: Uni Protestanckiej i Ligii Katolickiej, skutkiem czego była wojna trzydziestoletnia w latach 1618-1648.

Wojny religijne we Francji

Wojny religijne we Francji miały oryginalny charakter. Władcy Francji bowiem stawali po stronie protestantów z Niemiec, natomiast w swoim kraju stosowali surowe represje za wyznawanie innych religii niż katolicyzm.

Za jednego z największych wrogów hugenotów (francuskich kalwinistów) uważany był Henryk III - Henryk Walezy, syn Henryka II i Katarzyny Medycejskiej, ex-król Polski. Po śmierci brata, Karola IX i ucieczce z Polski zasiadł na tronie Francji.

Z powodu bezdzietności swoim następcą mianował Henryka z Navarry. Był on od 1568 roku przywódcą hugenotów, którzy zaciekle walczyli o swoje prawa we Francji. Jego małżeństwo z Małgorzatą de Valois miało ukrócić ten konflikt, a w rzeczywistości przybyli na wesele młodej pary hugenoci, zostali wymordowano w czasie najbardziej krwawej rzezi hugenotów (zginęło ich wówczas około trzech tysięcy) zwanej Nocą św. Bartłomieja, która miała miejsce w nocy z 23 na 24 sierpnia 1572 roku. Nominacja Henryka z Navarry stała się powodem do wojny trzech Henryków w 1588 roku, ósmej z kolei wojny katolików z hugenotami. Henryk Gwizjusz - przywódca Ligi Katolickiej w południowej Francji, Henryk VI i Henryk III staja do walki o tron. Złączeni w siłach Henryk III z IV, pokonują Gwizjusza. W 1589 roku w skutek chorób wenerycznych umiera Henryk III, a na tronie francuskim zasiada Henryk IV.

Początkowo zwolennik hugenotów i ich przywódca, aby obrać tron Francji, musiał podczas trwania wojny trzech Henryków przejść na katolicyzm. Jednakże w swojej polityce nie pomijał dawnych sojuszników. W 1589 roku wydał edykt nantejski, na mocy którego nadał hugenotom wolność wyznania i swobodę polityczną. Wydając ten dokument przyczynił się do zakończenia trzydziestoletniej wojny domowej we Francji. Został zasztyletowany, a władzę po nim objął Ludwik XIII. Henryk IV Burbon wprowadził następujące reformy:
» Umocnił średnią szlachtę.
» Odbudował rolnictwo, handel i przemysł.
» Zakładał kolonie w Ameryce Północnej.
» Wydał dekret poprawiający sytuację chłopstwa.
» Dbał o pozycję mieszczaństwa i chłopstwa, o ich dobrobyt, stąd powiedzenie: "Kurka w garnku na niedziele".

W 1628 wydano edykt odbierający hugenotom prawo posiadania twierdz oraz przywileje gwarantujące niezależność polityczną. Jednakże na mocy edyktu łaskiego z 1629 roku pozostawiono im wolność wyznania. W 1685 odwołano edykt nantejski, likwidując odrębność skupisk hugonockich.

Wojny religijne w Anglii

Wojny religijne w Anglii opisałam w dziale ANGLIKANIZM.